नक्सा पास सम्बन्धि जान्नैपर्ने केही कुरा
  • 436

जग्गाको नक्सा पासको अनुमति पत्र

जग्गाको नक्सा पासको अनुमति पत्र

घर बनाउँदा नक्सा पास गर्नु अनिवार्य छ । सङ्घीय व्यवस्था अन्तर्गत सङ्घीय कानुनले घर निर्माण अनुमति दिने प्रयोजन अन्तर्गत नक्सा पास गर्ने कार्य स्थानीय तहलाई अधिकार प्रत्यायोजन गरेको छ । राष्ट्रिय भवन निर्माण संहिता २०६० र सहरी विकास मन्त्रालय अन्तरगत जारी गरिएको भवन निर्माण मापदण्डलाई पालना गर्ने गरी हरेक स्थानीय तहले आ आफ्नो भवन निर्माण मापदण्ड निर्धारण गरेका छन् । भवन निर्माण मापदण्डको आधार भनेको हरेक स्थानीय तहको पुरातात्विक पक्ष सांस्कृतिक पक्ष भौगोलिक पक्ष र चलनचल्तीमा रहेको आधुनिक पक्ष नै हो । भवन निर्माण अनुमति विना निर्माण गरिएका घर तथा टहरा मापदण्ड विपरीत हुन् । यसरी मापदण्ड विपरीत रहेका घर जग्गा बनाएको पाइएमा कारबाही गरिन्छ ।

जग्गाको नक्सा पास नगरी घर निर्माण गरेको छ भने के हुन्छ ?

नक्सा पास नगरी घर बनाएमा निकै नै धेरै बेफाइदा हुन्छ । नक्सा पास नगरी निर्माण गरिएको घरमा निर्माण सम्पन्न पाइँदैन । निर्माण सम्पन्न नपाइसकेपछि ढल र खानेपानी जोड्नको लागि आवेदन दिन पनि पाइँदैन किनभने खानेपानी र ढलको आवेदनमा नक्सापास र निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्र दुवै र बिजुली लिनको लागि चाहिँ नक्सापासको प्रमाणपत्र अनिवार्य रुपमा पेश गर्नुपर्ने हुन्छ । निर्माण सम्पन्न प्राप्त नगरेको घरलाई धितो राखेर कुनै कर्जा लिन पाइँदैन । त्यस्तै यदि नक्सा पास गरेको छैन भनेको चाहिँ घर कर्जा लिन पनि पाइँदैन । घरलाई नामसारी लिन पनि पाइँदैन । त्यस्तै छिमेकीसङ्ग घरले चर्चेको विषयमा कुनै विवाद परेमा पनि नक्सा पास र निर्माण सम्पन्न नगरेको स्थितिमा आफ्नो दाबी जिकिरहरु कमजोर हुन्छ ।

अझ नक्सा पास नगरेको घर र निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्र नलिएको घर खरिद बिक्री पनि गर्न पाइँदैन र कानुनी अड्चन आएको खण्डमा अदालतमा मुद्दा हाल्न पनि मिल्दैन । यदि बाटोको विवाद आएमा पनि निर्माण सम्पन्न र नक्सा पास नगरेको घर तुरुन्तै भत्काउने आदेश हुन सक्छ ।

 

घरको नक्सा पास नगरेको स्थितिमा के गर्न सकिन्छ

यदि तपाईँले घरको नक्सा पास गर्नुभएको छैन भने जरिवानासहित पास गर्नुपर्ने हुन्छ । उदाहरणको लागि तपाईँको नक्सापास गर्ने शुल्क रु १० हजार थियो भने अब तपाईँलाई जरिवानासहित नक्सा पास गर्दा रु २० हजार लाग्नेछ । यसरी नक्सा पास गर्दा नक्सा पास गर्ने बेला कायम रहेको भवन निर्माण मापदण्ड अनिवार्य रुपमा पालना गरेको हुनुपर्छ । भवन निर्माण मापदण्ड पालना नगरेको स्थितिमा घरलाई पुनर्निर्माण गरी मापदण्ड पास गराउन सकिन्छ ।

उदाहरणको लागि तपाईको घरको पिलरको साइज १२ इन्चको थियो र हालको मापदण्डमा चाहिँ १४ इन्च छ भने तपाईँले रेट्रोफिट गरेर पिलरको साइजलाई बढाएर नक्सा पास गराउन सक्नुहुन्छ । त्यस्तै बालकोनीको साइज नमिलेको भएमा केही भाग भत्काएर मापदण्ड अनुसारकै बनाइ नक्सा पास गराउन सक्नुहुन्छ ।

नक्सा पास गरेभन्दा धेरै तला निर्माण गरेमा के हुन्छ

यदि तपाईँले नक्सा पास त गर्नुभएको छ तर त्यो भन्दा धेरै तला बनाउनुभएको छ भने निर्माण सम्पन्न लिनेबेला तपाईँले जति तला सम्मको निर्माण गर्न कानुनी रुपमा पाउनुहुन्छ त्यति सम्मको मात्र निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्र पाइन्छ । कानुनी रुपमा निर्माण गर्न पाउने एरिया तपाईँको नक्सा पास गरेको एरिया भन्दा धेरै पनि हुन सक्छ । यस्तो अवस्थामा तपाईँले जरिवाना सहित थप नक्सा पासको आवेदन दिएर उक्त नक्सा पास गरिसकेपछि निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्र पाउन सक्नुहुन्छ ।

यदि तपाईँले थपेको तल्ला मापदण्ड विपरीत छ भने कुनै पनि हालतमा निर्माण सम्पन्न लिन सक्नुहुन्न भने थपेको तल्लाले बैङ्कको ऋण लिँदा पनि भ्यालुएसनमा कुनै पनि योगदान गर्दैन । थपेको तलाबाट कसैलाई हानी नोक्सानी हुन गइ उजुरी परेमा नगरपालिकाले तपाईँलाई भत्काउने आदेश समेत गर्न सक्छ ।

यदि सेटब्याक वा राइट अफ वे मिचेमा के हुन्छ

तपाईँले यदि सेटब्याक नछोडी घर निर्माण गरेमा वा राइट अफ वे मिचेर घर निर्माण गरेमा तपाईँको घर नगरपालिका भत्काउने आदेश दिन सक्छ । यसरी तपाईँले भत्काउने आदेश पाएर पनि नभत्काएमा नगरपालिकाले मिचेको भूभागमा रहेको संरचना भत्काउँछ र तपाईँबाट नै असुल उपर गर्ने गर्छ ।

यदि तपाईँले ऐलानी जग्गामा घर निर्माण गरेमा के हुन्छ ?

ऐलानी जग्गा भनेको सार्वजनिक जग्गा सरह मान्यता पाएको जग्गा हो । भूमी आयोग वा मन्त्रिपरिषद्को विशेष निर्णयमा बाहेक मौजुदा ऐन कानुनले ऐलानी जग्गामा घर बनाउनु गैरकानुनी ठहरिन्छ । यसरी बनाइएको घर यदि उजुरी परेमा अदालतले नगरपालिकालाई समेत तुरुन्तै भत्काउने आदेश दिन सक्छ ।

 

 

clock-icon 5 months ago
Contact Us